تستفاد من سياق الكلام و قرائن الاحوال . و گاهى صيغه‌هاى امر ، از معناى اصليش كه واجب و لازم‌كردن است به معنىهاى ديگرى مىگرايد . آن معانى از ساختار و روند سخن و از قرينه‌هاى حاليّه به دست مىآيد . 1 - كالدّعاء فى قوله تعالى : « رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ » * 2 - و الالتماس كقولك لمن يساويك : أعطنى القلم ايّها الاخ . 3 - و الإرشاد كقوله تعالى : « إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَ لْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كاتِبٌ بِالْعَدْلِ » . 4 - و التّهديد كقوله تعالى : « اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » . 5 - و التّعجيز ؛ كقوله تعالى : فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ . 6 - و الاباحة ؛ كقوله تعالى : كُلُوا وَ اشْرَبُوا حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَكُمُ الْخَيْطُ الْأَبْيَضُ مِنَ الْخَيْطِ الْأَسْوَدِ مِنَ الْفَجْرِ . و نحو : اجلس كما تشاء . 1 - مثل نيايش در سخن خداى برين : « رَبِّ أَوْزِعْنِي أَنْ أَشْكُرَ نِعْمَتَكَ » « 1 » پروردگارا سپاس گزاردن نعمتت را به من الهام فرما . در اين آيهء شريفه ، « اوزعنى » فعل امر است و براى نيايش به كار برده شده است . 2 - و مانند : « التماس » ( درخواست ، خواهش ) چون سخن تو به كسى كه با تو همسان است : « اعطنى القلم ايّها الاخ » اى برادر ، قلم را به من بده . در اين مثال ، « اعطنى » فعل امر است و براى « التماس » يعنى تقاضا و خواهش از همانند و نظير به كار رفته است . 3 - و مثل « ارشاد » و راهنمايى در اين سخن خداى و الا : « إِذا تَدايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ وَ لْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كاتِبٌ بِالْعَدْلِ » « 2 » هرگاه « دينى » را تا زمان مشخصى به عهده گرفتيد ، آن را بنويسيد و نويسنده‌اى در بين شما عادلانه بنگارد . 4 - و ترساندن ؛ مثل سخن خداى برين : « اعْمَلُوا ما شِئْتُمْ ، إِنَّهُ بِما تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ » « 3 » هرچه مىخواهيد ، بكنيد . او به آنچه شما مىكنيد بيناست . در اين آيه ، « اعملوا » براى تهديد به كار رفته است .

--> ( 1 ) . نمل / 19 . ( 2 ) . بقره / 282 . ( 3 ) . فصلّت / 40 .